Language


مقاله: روش های دفع حریق هواپیما و ساختمان


روش های دفع حریق هواپیما و ساختمان


کد مقاله: 47


در مورد هواپیماهای جنگنده حتی المقدور و در صورت امکان از قسمت عقب و دم هواپیما بایستی نزدیک شد. برای نزدیک شدن به هواپیماهای غیر نظامی امکان نزدیک شدن از جلو و عقب هواپیما وجود دارد، لکن باید به این موضوع توجه نمود که اصولا بایستی بیشترین اهمیت را به محل هایی داد که انسانهای بیشتری در آن قسمت وجود دارند. بعنوان مثال بهتر است در هواپیماهایی که مریض حمل میکنند از قسمت عقب و در هواپیماهای باری از قسمت جلو به هواپیما نزدیک شد.

2-رسیدن و نزدیک شدن به منظور دفع حریق

در آتش سوزی هواپیما ممکن است تمامی یا قسمتی از هواپیما دچار آتش سوزی گردد. چنانچه تمامی هواپیما در آتش باشد باید بدون توجه به اینکه چه حجمی از آتش یا سوخت وجود دارد از تمامی امکانات بهره گرفت.

ولی اگر قسمت یا قسمت هایی از هواپیما دچار آتش سوزی شد بایستی در حداقل زمان وحتی الامکان با انتخاب موارد خاموش کننده مناسب قسمت آتش گرفته اقدام به دفع حریق گردیده و همواره با ایجاد دیواره حفاظتی و جاروب کردن حریق به سمت خارج مانع توسعه حریق و آتش سوزی قسمتهای همجوار گردید.

3-در بعضی از مواقع که آتش سوزی در مراحل اولیه بوده و هنوز وسعت نگرفته و یا امکان بروز آتش سوزی زیاد است بایستی از امکانات و وسایل و پرسنل در حد مورد نیاز بهره گرفته و بیشترین نیرو و تجهیزات بایستی در موقعیت و محلی باشد که احتمال خطر بیشتری وجود دارد.

لازم به ذکر است زمانی که هواپیما را از قسمت های پائین مانند ارابه فرود و چرخ دچار آتش سوزی می گردد خلبان از حداکثر قدرت موتور به منظور ایجاد بلاست بیشتر جهت ممانعت و بالا آمدن شعله استفاده می نماید و این وضع را تا رسیدن عوامل و تجهیزات آتش نشانی ادامه می دهد و زمانی اقدام به خاموش نمودن موتور می نماید که به او با علامت اعلام نمائید که همه چیز برای دفع حریق آماده است.

ب-مبارزه:

رسیدن، نزدیک شدن و موقعیت گرفتن مناسب امکان مبارزه خوب را فراهم خواهد آورد. بدون توجه به حجم آتش و یا سوخت بایستی تمام کوشش ها مصروف مبارزه با آتش و دور نمودن آن از بدنه هواپیما به خارج گردد.

عملکرد گروه کار آزموده، با تجربه و بکاگیری فنون عملیاتی مناسب همواره با آتش را بطور موفقیت آمیز امکان پذیر می سازد.

در مبارزه با آتش نحوه استقرار وسائل، ماشین های آتش نشانی ، نوع مواد خاموش کننده، فاصله و ارتفاع خودروی آتش نشانی تا کنون و مرکز حریق جهت باد و وضعیت هواپیمایی که دچار آتش سوزی شده بسیار حائز اهمیت بوده و هرکدام از پارامتر های یاد شده قادر است تا در نتایج حاصله تغییرات کلی بوجود آورد.

نحوه مبارزه بستگی کامل به شرایط موجود داشته و الگو و استاندارد خاصی ندارد ولی این امر نباید سبب گردد تا اصول کلی در این زمینه نادیده گرفته شده و موجبات به وجود آمدن خسارات جانی و مالی جبران ناپذیری فراهم آید.

اصول کلی در مبارزه همان گونه که ذکر گردید نزدیک شدن با توجه به تمام موارد آن و همچنین قرار گرفتن و استقرار مناسب وسائل و تجهیزات آتش نشانی و توجه کامل به پارامترهای فوق الذکر، سرعت، دقت عمل و جلوگیری از بوجود آمدن خسارات بعدی است.

(در بخش بعدی طریقه نجات و اصول و روشهای مبارزه با آتش سوزی در قسمت های مختلف هواپیما توسط خودروهای آتش نشانی جهت اطلاع و کسب مهارتهای لازم آمده است)

طریقه نجات و اصول مبارزه با آتش سوزی هواپیما:

استفاده از 3دستگاه ماشین کف پاش برای مبارزه با آتش سوزی بال هواپیما که در طرف راست و نزدیک بدنه در سطح وسیع اتفاق افتاده و موتورها روشن و در حال کارکردن است در این حالت قبل از اقدام به مبارزه بایستی تدابیری اتخاذ گردد.

طریقه نجات و اصول مبارزه با آتش سوزی هواپیما:

به کارگیری 3دستگاه ماشین کف پاش بزرگ برای مبارزه با آتش سوزی برروی بال و نزدیکی موتورها و تمامی سطوح تانک سوخت جهت حمایت از بدنه هواپیما به منظور تخلیه هرچه سریعتر سرنشینان می بایست بدنه هواپیما و تمامی بال را بوسیله کف پوشاند تا زمانی که همه مسافرین و کارکنان از درب جلو و سایر درب های ایمن تخلیه شوند.

طریقه نجات و اصول مبارزه با آتش سوزی هواپیما:

استفاده از 2 دستگاه ماشین بزرگ کف پاش در حالی که آتش سوزی در سمت راست و روی موتور و بال هواپیما رخ داده است در این حالت تمامی نیرو و تمرکز کنترل متوجه آتش و جلوگیری از تشعشع حرارتی به بدنه هواپیما خواهد بود

طریقه نجات و اصول مبارزه با آتش سوزی هواپیما:

استفاده از 3 دستگاه ماشین بزرگ کف پاش در حالی که آتش تمامی سطح بال های هواپیما را فرا گرفته است. شروع مبارزه با هدف گیری تمامی بال و کوشش در پوشش دادن بدنه هواپیما تا زمانی که همه مسافرین و کارکنان از درب های جلو تخلیه شوند.

ج- کنترل

کنترل آتش به معنی جلوگیری از توسعه حریق بوده و خاموشی و یا دفع آن به معنی برطرف نمودن کامل آتش است.

در کنترل حریق عملیات تیم آتش نشانی و نجات و فرماندهی بایستی از هماهنگی ویژه ای برخوردار باشد.

پس از کنترل موفقیت آمیز حریق می باید ابتدا به نجات افراد محاصره شده در آتش نمود و سپس حریق را بطور کامل از میان برداشت.

نجات سرنشینان یک هواپیمای سانحه دیده و مشتعل زمانی امکان پذیر است که از شدت آتش در اطراف بدنه (فیوزلاژ) کاسته شود تا ورود افراد نجاتگر بداخل هواپیما جهت خارج نمودن سرنشینان و هدایت به محل امن تسهیل گردد.

باید همواره توجه داشت در سوانح و آتش سوزی هواپیما در سطح وسیع کنترل آتش در قسمت بدنه (فیورلاژ) و نجات سرنشینان هواپیما در درجه اول اهمیت قرار دارد.

با بکارگیری هواپیماهای بزرگ با ظرفیت سوخت زیاد مسئله کنترل حریق، نجات و دفع حریق اهمیت ویژه و بسزایی پیدا کرده، لذا جهت مقابله با عوامل یاد شده احتیاج به علم و آگاهی، زیرکی و تیزبینی کاملا محسوس می باشد.

بکارگیری علم، آگاهی و موفقیت در علمیات تا حدود زیادی مستلزم در اختیار داشتن وسائل و تجهیزات مناسب و در حد مطلوب است.

عوامل به وجود آورنده آتش و راههای مختلف خاموش کردن و جلوگیری از آتش

آتش از ترکیب سریع اکسیژن با اجسام، مایعات و گاز های سوختنی در درجه حرارتی خاص که درجه اشتعال نامیده می شود بوجود می آید.

عمل سوختن یا احتراق (که خود تولید حرارت می کند) ادامه می یابد تا جسم تماما سوخته شود به بیان دیگر میتوان گفت که اجسام و مایعات در اثر حرارت به گاز تبدیل شده و گازهای گداخته در اثر ترکیب با اکسیژن تولید شعله میکنند.

اگر از ترکیب اکسیژن و مواد سوختنی (که سوخت نامیده می شود) جلوگیری شود و یا اگر درجه حرارت سوخت در سطحی پایین تر ار درجه اشتعال حفظ گردد، آتشی بوجود نخواهد آمد و نیز اگر در حالت احتراق به طریقی از فعل و انفعالهای زنجیره ای خودکار احتراق ممانعت بعمل آید، آتش خاموش خواهد شد. پس بطور کلی با روشهایی که در زیر بدان اشاره می شود می توان از ادامه آتش سوزی جلوگیری نمود.

کنترل اکسیژن:

اگر گاز غیر فعالی جایگزین اکسیژن شود و یا اگر بین اکسیژن و آتش مانعی ایجاد گردد، آتش از بین خواهد رفت. به کار بردن برخی مواد خاموش کننده مانند گاز کربنیک، انواع کف و بعضی پودرهای شیمیایی براساس این روش متداول شده است.

کنترل سوخت:

با نظارت بر مشخصات سوخت مثلا جداسازی یا دور از هم قرار دادن سوخت و حرارت می توان درجه حرارت سوخت را پائین آورد و از به وجود آمدن گازهای قابل اشتعال جلوگیری نمود.

ترکیب بعضی گازها با اکسیژن موجود در هوا و برخی واکنشهای شیمیائی نیز می تواند جذب حرارت و تولید برودت کند.

ایجاد فعل و انفعال های زنجیره ای باز دارنده

با بکار بردن موارد باز دارنده مانند FM200 میتوان اتم ها و مولکولهای سوخت و اینگونه مواد را با اکسیژن موجود در محیط ترکیب کرد و تا زمانی که تمام اکسیژن موجود فعال مصرف نشده، یا سوخت انتقال و تغییر نیافته و یا حرارت هنوز تا درجه لازم پائین نیامده است، عمل را ادامه داد. در شکل 2 چهار وجهی احتراق و روشهای کلی خاموش کردن حریق نشان داده شده است.

تاکتیک

تاکتیک یا رویه یا روش اطفاو حریق مبتنی بر علم و آگاهی از آتش سوزی نجات و بکارگیری تجهیزات و بهره گیری از مواد مختلف دفع حریق می باشد.

تاکتیک شامل عملیاتی به شرح زیر جهت انجام یک ماموریت آتش نشانی و نجات می باشد.

نزدیک شدن به محل آتش سوزی

 برآورد موقعیت

 موقعیت گرفتن وسائل و تجهیزات در محل آتش سوزی

 تخمین احتیاجات

 روش حمله به آتش و نجات محبوسین در ساختمان دچار آتش سوزی شده

رسیدن و نزدیک شدن

رسیدن و نزدیک شدن به محل آتش سوزی بستگی به راه و مسیر دسترسی به آن محل دارد ولی باید توجه داشت که برای رسیدن به محل آتش سوزی باید نزدیکترین و مطمئن ترین راه را انتخاب نمود.

برآورد موقعیت یا بررسی شرایط موجود

برآورد موقعیت یا بررسی شرایط موجود عبارت است از یک ارزیابی ذهنی که توسط مسئول گروه یا فرمانده، در یک حادثه آتش سوزی یا هر حادثه دیگر انجام می گیرد تا او را قادر کند خط مش و روش (تاکتیک) خود را برای انجام ماموریت تعیین نماید.

باید توجه داشت آتش سوزی ها بزرگ معمولا یک حالت پیچیده و به سرعت قابل ایجاد می کند.

معمولا عملیات ابتدا ممکن است همواره با هیجان و سردرگمی باشد باید توجه داشت در محل وقوع سانحه و آتش سوزی است که می توان با بررسی نمودن مسائلی از نزدیک براحتی موفق به برآورد موقعیت صحیح و درستی شد.

بواسطه ضرورت عکس العمل فوری از تاثیر نجات و دفع حریق و یا هرگونه کار دیگر برآورد موقعیت می بایستی سرعت بدون تردید و دودلی و باتوجه به جمیع انجام پذیرد.

در موقعیت گرفتن، رسیدن به اهداف زیر مورد ظر است:

الف: نجات

ب: کنترل و محدود کردن

ج: خاموش کردن یا دفع حریق

د: اقدامات احتیاطی

 

الف: نجات شامل عملیاتی است که در آن احتیاج است انسانی و یا جانداری که در یک ساختمان دچار آتش سوزی شده و یا در موقعیت خطرناکی که بوجود آمده محبوس شده، خارج و به محل امن منتقل گردند باید توجه داشت ثانیه ها در موفقیت  یا عدم موفقیت مامورین امداد در امر نجات افراد محبوس شده و یا زخمی در ساختمان دچار آتش سوزی شده می تواند ارزشبسزایی داشته باشد. مسائل و مواردی که بعضا در عملیات نجات بوجود می آید میتواند به شکل ساده یا پیچیده باشد محدود کردن آتش سوزی و همچنین محافظت راههای گریز میتواند از عوامل مهم در عملیات نجات بشمار آید.

جهت محافظت راههای گریز ممکن است احتیاج به استفاده از آب یا تهویه هوای محیط باشد در بعضی مواقع نیز ممکن است منطقی باشد که فقط مرکز اصلی آتش را در کنترل گرفت تا امکان انجام عملیات بوجود آید.

در عملیات نجات زمان وقوع حادثه حائز اهمیت است.

بعنوان مثال هتل ها و بیمارستان ها در اوائل صبح و در تئاتر، مدرسه، کتابخانه و سایر مکانهای عمومی در اوقات کارشان در معرض خطر آتش سوزی قرار دارن.

در عملیات نجات شرایط سنی و فیزیکی ساکنین را باید مورد توجه قرار داد.

بمنظور پیشگیری از بوجود آمدن اختلال در عملیات نجات باید دقت شود و از ورود دوباره افرادی که از ساختمان درگیر خارج شده اند جدا جلوگیری بعمل آید.

در عملیات نجات باید به دو مورد حائز اهمیت توجه داشت

1-حفاظت شخصی و یا به عبارت دیگر حفظ جان خود و جلوگیری از مصدوم و مجروح، مسموم شدن یا شکستگی استخوان ها، زیرا بروز هرکدام از موارد ذکر شده موجب خواهد شد تا دیگر شانسی برای نجات افراد وجود نداشته باشد.

2-حفاظت دیگران ویا به تعبیر دیگر رعایت مواردی چون

1-2: جلوگیری از بریدگی ها و زخمی شدن افراد به هنگام نجات و زمان جابجایی آنها

2-2: جلوگیری از خفگی و دادن تنفس مصنوعی و در صورت امکان اکسیژن به مصدوم

2-3: جلوگیری از شکستگی ها

2-4: جلوگیری از سوختگی ها

ب: کنترل و محدود کردن

عملیاتی که در آن احتیاج به پیشگیری از توسعه حریق و سرایت آن به قسمت های مختلف ساختمان و سایر ساختمان ها مجاور می باشد.

بمنظور کنترل در حداقل زمان از سه روش استفاده میگردد:

1-خنک کردن و پایین آوردن درجه حرارت تا زیر نقطه احتراق

2- خفه کردن و کم کردن مقدار اکسیژن مجاور حریق (نرساندن هوا به آتش)

3-جدا کردن یا دور نمودن مواد سوختنی از آتش که این عمل ممکن است با قطع و یا بستن شیر و یا جاری کردن مقدار زیادی آب و یا  قطع تماس آتش با مواد سوختنی انجام پذیرد.

در کنترل حریق محافظت از اشیاء همواره از اهمیت ویژه ای برخوردار است.

منظور از حفاظت مواد واشیاء  همجوار محدود کردن آتش در یک محوطه کوچک می باشد به تعبیر دیگر جدا نگهداشتن آتش از مواد و اشیاء همجوار قبل ازز خاموش کردن آتش.

معمولا مواد قابل اشتعال که در جوار آتش سوزی های بزرگ قرار دارند حفاظت از مواد و اشیاء را با مشکل جدی مواجه میسازند.

موارد و احتمالاتی که بایستی در ارتباط با حفاظت اجسام همجوار مد نظر قرار گیرد عبارت است از:

1-شدت حرارت تشعشعی

2-نزدیکی ساختمان و اشیاء همجوار

3-مواد همجواری که در اثر حرارت زیاد قابل اشتعال و یا خراب شدن است

4-زیاد شدن حجم شدت شعله (شعله  بیشتر، حرارت بیشتری تولید می نماید جز در حالت سوختنزغال و موادی که ریشه کربنی دارند مانند الماس)

5-آتش سوزی مواد و اشیاء همجوار بوسیله حرارت تشعشعی، جابجایی یا هدایت

6-شرایط جوی-سرعت و جهت باد

7-آتش سوزی بوسیله جرقه ها و اشیاء داغ

رعایت موارد زیر در مقابله با آتش سوزی حائز اهمیت است.

ج: خاموش کردن یا دفع حریق

با توجه به پیچیدگی های فوق که در فرآیند های سوختن وجود دارد نیاز به تحقیقات وسیعی در این زمینه می باشد.

اطلاعات جمع آوری شده در تحقیقات اخیر این امکان را بوجود آورده که فرآیند سوختن را به دو شکل زیر نشان دهند.

اطلاع و درک اینکه اینکه آتش چگونه بوجود می آید و به چه طریق میتوان آنرا از بین برد و دفع نمود ترس از آتش را از بین می برد.

 

الف) این نوع سوختن را یک هرم چهار وجهی تشکیل میدهد که هر وجه آن نمایانگر یکی از چهار عامل اصلی سوختن یعنی سوخت-حرارت-اکسیژن- و واکنشهای زنجیره ای رادیکال های آزاد می باشند بطوری که هر وجه با وجوه دیگر مجاور می باشد.


تمامی حقوق این سایت متعلق به شرکت نمادین طرح می باشد